Kubwezeretsa kutentha kwamadzi
Makampani opanga mphamvu, mabizinesi, madzi osefukira ndi malo ogulitsira deta amatulutsa kuchuluka kwa kutentha kwambiri m'nyengo ndi madzi tsiku lililonse. Mpaka pano, ambiri mwa iwo angagwiritse ntchito kutentha kwa nyumba. Palibe amene angagwiritse ntchito kutulutsa magetsi.
Helen Ltd / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
Pambuyo pa nyengo yozizira, madzi amadzimadzi amapita ku malo otentha omwe ali m’mphepete mwa nyanja, ndipo madziwo amalowa m’mapiri ndi m’midzi yambiri yomwe imapanga mapiri amadzimadzi. Katri Vala plant, yomwe imayendetsa kampani yamagetsi ya mzinda Helen, idatulutsa 570,000 MWh ya kutentha mu 2017 kuchokera ku ma heat pumps asanu akuluakulu, ndipo chisanu, chowonjezera mu 2021, chinayembekezeredwa kuti chiwonjezeke mpaka 200,000 MWh chaka chilichonse; mphamvu yake idafika pafupifupi 123 MW (Wikipedia, Enerji mu Finland, citing Helen, 2018). Kutentha kwachibadwa kunalipo kale. Mtsinjewo umadutsa m’nyanja ya Baltic.
Kutentha kwamadzi ndi “chikhalidwe champhamvu” chomwe palibe amene amawerengera. Kafukufuku wa 2016 adawerengera kuti 72% ya mphamvu zazikulu padziko lapansi zimatha kuwonongeka pambuyo posinthana, makamaka ngati kutentha, ndipo kuti 63% yamadzi ozizira otentha ndi pansi pa 100 ° C (Forman et al., 2016). Chiwerengero chachiwiri ndicho chofunika kwambiri. Kutentha komwe kumatha kutulutsa kutentha kwamagetsi sikunagwiritsidwe ntchito popanga mphamvu zamagetsi komanso ndizothandiza kwambiri pakutentha kwa nyumba. M’nkhaniyi tikufotokoza chifukwa chake, komanso zimene zimafunika kuti mugwiritse ntchito.
Chiyani
Kutentha kwa kutentha kumatanthauza kutulutsa kutentha komwe kumatulutsidwa ndi njira iliyonse komanso kutumiza kwa chinthu chomwe chimafunikira kutentha. Ili ndi mitundu itatu yofala:
- Kugwiritsa ntchito kokha. madzi otentha kapena gasi kuchokera ku fakitale, incineration kapena power station amapita kudzera mu exchanger kutentha m’malo otentha kapena zina njira. Kuyambira nthawi imeneyo, anthu ambiri a ku Denmark ndi Sweden anayamba kuphunzira Chijeremani.
- Heat mabomba pa chinyezi. Chilala, deta centers, supermarkets, metro tunnels ndi kutulutsa madzi ndi 10 mpaka 40 ° C. A large heat pump lifts that heat to the 60 to 90 °C that networks need, using much less electricity than a boiler would.
- Kupanga mphamvu. Mafuta otentha a m’mafuta, ma furnace ndi makina, omwe amayenda pamwamba pa 200 °C, amatha kuyendetsa turbine yamadzi kapena organic Rankine cycle (ORC), yomwe imagwiritsa ntchito madzi omwe amasungunuka pa kutentha pang’ono kuposa madzi.

Momwe zimagwira ntchito
Mtengo wa kutentha umasankhidwa ndi kutentha kwake. KWh imodzi ya kutentha pa 30 °C ndi kWh imodzi pa 600 °C ndi mphamvu yomweyo koma si yofanana. The Carnot efficiency, the ceiling for any engine that turns heat into work, is η = 1 − T_cold / T_hot, ndi kutentha mu kelvin. Ndi nyengo ya 25 °C (298 K):
- kutentha pa 30 °C (303 K):
1 − 298/303 = 1.6% - kutentha pa 90 °C (363 K):
1 − 298/363 = 18% - kutentha pa 300 °C (573 K):
1 − 298/573 = 48%
Magalimoto anzeru amafika pansi pa theka la ma ceilings. Ma cycles a organic Rankine, omwe amasankhidwa nthawi zambiri pobwezeretsa mphamvu kuchokera ku kutentha kokwanira, nthawi zambiri amasintha pafupifupi 5 mpaka 20% ya kutentha, ndikukwera ndi kutentha kwake (Quoilin et al., 2013). Pambuyo pa 80 ° C, kupanga mphamvu ndi kovuta kwambiri.

Heat pumps ntchito yosiyana malire. A heat pump’s ceiling ndi COP = T_hot / (T_hot − T_cold): wamng’ono kwambiri lifting, zambiri kutentha kwa chigawo cha unsembe wamagetsi. Kuwonjezera 30 ° C data-center kutentha kwa 80 ° C ali Carnot COP za zoposa 6.4; real lalikulu kutentha mabomba kufika pafupifupi theka, m’madera 3. So 100 kWh ya kutentha kwa 30 ° C ndi pafupifupi 45 kWh yamagetsi imawoneka ngati 145 kWh ya kutentha kwa netiweki. Ubwino wa magetsi sikuti umawonongedwa: amatha kukhalanso ngati kutentha.
Distance ndi wina kuletsa. Kutentha ndi mtengo wotsika kuti apite. Mapepala, mapiri ndi kutulutsa madzi kumawononga ndalama zambiri pa kWh kuposa ma waya amagetsi, ndipo madzi otentha amachotsa kutentha m’njira. Kutentha kwa mpweya kumatha kuchitika chifukwa cha kutentha kwa madzi, kapena chifukwa chogwiritsa ntchito mafuta otentha. Ma netiweki amakono “opanga katatu” amagwira ntchito pamalo otsika kwambiri (kuzungulira 50 mpaka 70 ° C) moyenera kuti kuthekera kogwiritsa ntchito kutentha kwabwinoko kungagwiritsidwe ntchito (Lund et al., 2014).

Timing ndi yachitatu. A data center amapanga kutentha chaka chonse; maofesi ayenera ambiri mwake mu nthawi yozizira. Ma network amatero pogwiritsa ntchito kutentha kwa mpweya, kutulutsa kutentha kwa mpweya ndi kuchotsa kutentha kwa mpweya m’nyengo yozizira.

Malamulo
- Temperature. Malinga ndi sayansi, kutentha kwamadzi kumatha kuwononga mphamvu zamagetsi. The Carnot equation si yovomerezeka.
- Distance. A chiyambi kumbuyo kwa aliyense wogwiritsa ntchito kutentha ndi zotheka zopanda nzeru, komabe lalikulu.
- Mismatch pa nthawi. Industrial ndi data-center kutentha ndi yolimba; kutenthetsa zofuna ndi chaka chonse ndi mapiri pa chisanu madzulo.
- Kudalirika ndi mabungwe. A netiweki sangakhale kutegemeza pa fakitale kuti angatsegule kapena deta Center kuti angachitire. Makontrakt, backup mphamvu ndi kugawana zoipa ndi zosangalatsa monga uinjiniya.
- Kugwiritsa ntchito bwino. Kutentha koyenera kwambiri ndi kutentha komwe sikupangidwa. M’malo mwake, njira zabwino ndi ma seva ogwira ntchito amachepetsa zomwe zilipo kuti zibwezeretsedwe, ndipo izi ndi chinthu chabwino.
Maprojekti a Real, owerengedwa
| Project | Kodi, pamene | Kutentha chiyambi ndi scale | Zimene zimaonedwa |
|---|---|---|---|
| Katri Vala kutentha ndi kutentha mbewu | Helsinki, Finland, kuyambira 2006, yowonjezereka kuyambira | Madzi otsukidwa ndi madzi otentha amadzi, ma pumps okongola a kutentha m’mapiri | 570,000 MWh ya kutentha mu 2017 kuchokera ku ma phukusi asanu a kutentha; theka lachisanu kuchokera ku 2021 imawonjezera mpaka 200,000 MWh chaka chilichonse; pafupifupi 123 MW mokwanira (Helen, 2018; Wikipedia) |
| Meta Odense data center ndi Fjernvarme Fyn | Odense, Denmark, kuyambira 2020 | Server kutentha anapatsidwa ndi mabomba mpweya m’malo mwa ntchito ya mzinda | Mphamvu ya dzuwa: 100,000 MWh chaka chilichonse, yokwanira kwa nyumba 6,900 (Meta, 2020) |
| Stockholm Data Parks | Stockholm, Sweden, kuyambira 2017 | Stockholm Exergi amagula kutentha kuchokera kumalo osungira deta kwa netiweki ya mzinda | Programu ya “makampani a data center komwe palibe kutentha kowonongeka” (Stockholm Data Parks) |
| Maofesi a deta akumadzulo aku Europe | Finland, Sweden, Denmark, Norway | Modeled zotheka | Kutentha kwa data-center kungagwiritsidwe ntchito pogwiritsa ntchito kutentha kwamagetsi m’mizinda ya Nordic ngati ma netiweki ndi mtengo umalola (Wahlroos et al., 2018) |
Malamulo awiri amasonyeza komwe izi zikuyendera. Germany tsopano ikufuna ma datacenters omwe amayamba ntchito kuyambira Julayi 2026 kuti abwezeretse osachepera 10% ya mphamvu zawo, kuwonjezeka kwa 15% kuchokera ku Julayi 2027 ndi 20% kuchokera ku Julayi 2028, ngati palibe mgwirizano wamagetsi (Energieeffizienzgesetz, gawo 11). Ndipo ma data centers akukulira mwachangu: IEA imawerengera kuti adagwiritsa ntchito pafupifupi 415 TWh yamagetsi mu 2024, pafupifupi 1.5% yamagetsi a padziko lonse lapansi, ndikudutsa kuzungulira 945 TWh ku 2030 (IEA, Energy and AI, 2025). Kutentha kwa dzuwa kumatha kuyambitsa kutentha kwakukulu kwambiri panthawi ya chinyezi.

Ku Denmark, Finland ndi Sweden, kutenthetsa kwa magalimoto kumapatsa gawo lalikulu la malonda a kutentha, chifukwa chake amatsogolera kugwiritsa ntchito kutentha kowonongeka (Werner, 2017). Kumeneko kulephera kwa gawo ndi nthawi zambiri network, si kutentha.
Kodi imawononga
Kubwezeretsa kutentha kwamadzimadzi sikutulutsa mphamvu yamagetsi, chifukwa chake mfundo yoyeserera patsamba lonse (zobiriwira za dzuwa zofiira pa pafupifupi $ 0.19 pa kWh m’malo athu a Fan Wall model, m’miyezi ya June 2026 ya Lazard ya $0.09 to $ 0.20 kwa solar yamagetsi yamagetsi) imagwira ntchito zokhazokha pazinthu zochepa zomwe zimapanga mphamvu yamagetsi. Kwa kutentha, wopikisana nawo ndi boiler ya gasi. Kugwiritsa ntchito zigawo zozungulira monga pa wathu thermal kusungirako tsamba (gaso malonda pa € 35 per MWh, kaboni pa € 70 pa thonje, a 90% boiler), gas kutentha mtengo za 5 mpaka 6 euros cents pa kWh.

Kutentha kuchokera ku malo otsika kutentha mwa njira yayikulu yotulutsa kutentha kumawononga mphamvu yowonjezereka yomwe imagawidwa ndi COP, komanso zida zosakira kutentha komwe zimabweretsa. Kutulutsa ndalama za magalimoto akuluakulu otentha ndi kulumikizana kumasiyana kwambiri malinga ndi malo, choncho tikuwonetsani mndandanda monga kafukufuku (20 zaka, 7% ya mtengo waulere, COP 3, mapaipi ndi kulumikizana sizikuphatikizapo):
| Kutentha pompa anaika mtengo pa kW ya kutentha | 50 € pa MWh, nthawi 3.000 chaka chilichonse | Ubwino wamagetsi €50, 6.000 maola | Ubwino wamagetsi €100, 3,000 hours | Ubwino wamagetsi €100, 6.000 maola |
|---|---|---|---|---|
| €500 | 3.2 c | 2.4 c | 4.9 c | 4.1 c |
| €1,000 | 4.8 c | 3.2 c | 6.5 c | 4.9 c |
| €1,500 | 6.4 c | 4.0 c | 8.1 c | 5.7 c |
Cents za Euro pa kWh ya kutentha. Kuwerengera kwathu: mtengo wa zida × 0.0944 ÷ maola + mtengo wamagetsi ÷ 3.
Kutentha kobwezeretsedwanso kumatha kupikisana ndi gasi pamene kutentha pampu imagwira nthawi zambiri chaka chonse ndi bungwe ndi kutsatira netiweki. Zina mwa zoyipa zake ndi ma pipes (kulumikizana kwatsopano kwa makilomita angapo kungawononge ndalama zambiri kuposa kutulutsa kutentha) komanso ngozi yakuti chiyambicho chidzatha. Kugwiritsa ntchito mobwerezabwereza kwa kutentha kwamagetsi, popanda kutulutsa kutentha, ndi njira yotsika mtengo kwambiri yomwe netiweki ingagule.

Kupanga mphamvu kuchokera ku kutentha kwamadzi ndi kosiyana: ORC unit imapikisana chete pamene kutentha kuli kotentha, kokhazikika komanso kopanda malire, ndipo ngakhale izi zotulutsa zake ndizozizira poyerekeza ndi kutentha komwe kumalowa.
Kuti angapeze, ndipo pamene sangathe
Itha kupambana:
- Mizinda ndi ma netiweki a kutentha pafupi ndi maofesi a deta, ntchito zowopsa, machitidwe a metro, supermarkets ndi mafakitale.
- Industrial parks, komwe kutentha kwa chipinda chokha ndi kutentha kwa chipinda china.
- Maofesi atsopano a deta omwe adapangidwa kuyambira pomwepo kuti apange madzi otentha, makamaka ndi kutulutsa madzi pa 40 mpaka 60 ° C.
- Industry ya kutentha kwambiri (cement, glass, steel, chemicals), komwe kutulutsa pamwamba pa 250 ° C kungagwiritsidwe ntchito ORC kapena turbine yotentha kwamagetsi, kapena kuphika zinthu.
- Kutentha kwa madzi osefukira, komwe kuli kokhazikika, pafupi ndi mizinda komanso kupezeka panthawi ya chilimwe.

Ina siyingathe kupambana:
- Zomwe zilipo popanda wogwiritsa ntchito kutentha pafupi: dera la data center kapena mbewu yokhayo.
- Kusintha kutentha kwa kutentha kwakukulu kukhala mphamvu. Pa 30 mpaka 60 ° C, Carnot ceiling ndi pafupifupi peresenti imodzi; palibe chida chomwe chimasintha izi.
- Malo osapanga ma netiweki a kutentha, mpaka wina adzamanga imodzi. M’malo mwake, kuwala kwa dzuwa ndicho chofunikira kwambiri pakupanga mphamvu.
- Ngati ndi chifukwa chosunga machitidwe oipa. Kugwira ntchito kumayamba.
Chiyani chimatsimikiziridwa, chotheka ndi chofufuza
Proven: Carnot zoletsa pa kutentha-ku mphamvu ndi pa kutentha mabowo; lalikulu khalidwe la kutentha kuchira kuchokera madzi osefukira ndi deta zigawo mu kuwala m’deralo ku Helsinki, Odense ndi Stockholm; nsanja zamagetsi zamagetsi padziko Denmark ndi Sweden; ORC zipangizo kuchira ukhondo kuchokera ozizira chitsulo exhaust.
Plausible: ambiri a ma data centers akuluakulu aku Europe amapatsa kutentha kogwiritsa ntchito, kuthandizidwa ndi malamulo monga achijeremani; malo otsika kwambiri omwe amatenga kutentha kwakukulu; ma seva otentha ndi madzi omwe amabweretsa 50 mpaka 60 ° C madzi omwe amafunikira pang’ono kapena palibe phukusi la kutentha.

Speculative: mphamvu zofunikira kwambiri zamagetsi kuchokera ku kutentha pansi pa 80 ° C; kubwezeretsa kutentha m’mizinda popanda dongosolo la netiweki; mapaneli a thermoelectric pamalo otentha opanda madzi omwe amalipira okha.
Otsegula mafunso a kafukufuku
- Mapping. Kodi pali kutentha komwe kulipo, ndi kuchuluka kwa kutentha komwe kulipo, motsutsana ndi komwe kufunikira kutentha? Otsegula, ma maps akunja ndi ovuta.
- Makontraktsi ndi zoyipa. Kodi wina amalipira kulumikizana, ndipo ndani amatenga zoyipa ngati chiyambi chimatseka?
- Nsanja za kutentha pang’ono. Momwe mungasinthire ma netiweki ndi maofesi otentha kwambiri omwe alipo kuti apite ku chinyezi.
- High-matenda kutentha mabomba kupatsa madzi otentha pa 120 mpaka 200 ° C kwa nthambi, kuchokera kuwonongeka kwa kutentha pa 60 mpaka 100 ° C.
- Seasonal kusungirako kuti ali nyengo yachisanu data-center kutentha kwa winter.
- Kuchita bwino koyesedwa. Kutulutsa deta ya chaka chilichonse pa kutentha komwe kumaperekedwa, kuyendetsa mphamvu ndi ndalama zazinthu zowona.
Kodi ntchito prototype angafune
Heat mabomba ndi kutentha exchangers ndi okalamba. Maphunziro amakono amagwiritsa ntchito makompyuta kuti azitha kuzindikira zinthu zosafunikira, monga magetsi, kutentha, ndi zina zambiri. A ntchito model ayenera kupereka kulemera kutentha kwa wosuta weniweni.
| Fayilo | Ntchito | Ubwino | Mtengo wozungulira | Nthawi |
|---|---|---|---|---|
| 1. Heat audit | Kuyerekeza kutuluka ndi kutentha kwa madzi owonongeka kwa maola angapo ndi loggers; mapu a ogwiritsa ntchito kutentha m’mizinda ya 1 mpaka 2 km | Kodi pali kutentha kokwanira, pa kutentha koyenera, pafupi ndi wogwiritsa ntchito? | $5k to $20k | 1 mpaka 3 miyezi |
| 2. Bench wosonyeza | A 10 mpaka 50 kW kutentha exchanger ndi kutentha pompa pa chiyambi chabwino, ndi kutentha ndi mamita amagetsi | Kuwerengedwa COP, kufooka ndi kudalirika pa mtsinje watsopano | $30k to $150k | 6 mpaka 12 miyezi |
| 3. Pilot kugwirizana | Kulumikizana ndi nyumba imodzi kapena netiweki yaying’ono, chaka chimodzi cha deta, lamulo la kutumiza kutentha | Mtengo wachikhalidwe pa kWh ya kutentha ndi mtundu wa lamulo | $0.3M to $2M | 12 mpaka 24 miyezi |

Tikufunikira
- District kutentha ogwira ntchito ndi ma network operators.
- Heat pompa odziwa za, makamaka kwa makina akulu ndi kutentha kwambiri.
- Data-center ndi oyang’anira mphamvu zamagetsi omwe akufuna kugawana deta ya kutentha ndi kutuluka.
- Urban planners ndi GIS analytical kuti mapu zigawo ndi ogwiritsa ntchito.
- Anthu akatswiri a malamulo ndi ochita malonda kuti apange ma kontrakitala otentha omwe amagawana zowopsa moyenera.
- Process engineers kwa kufooka, kuwonongeka ndi kutsuka kwa ma exchangers a kutentha pamadzi oyera monga madzi ozizira ndi gasi wa mchere.
Ali ndi nzeru yabwino?
Ena mwa ogwira ntchito a Foundation angakhale ndi anthu amene angamvetse cholinga cha mphamvu zolimba. Kuti ayambe, mfundo iyenera kukhala ndi ntchito, mfundo yogwira ntchito yomwe imapanga mphamvu; kwa mfundo yobwezeretsa kutentha, zomwe zikutanthauza mfundo yomwe imapatsa kutentha kapena kuwala kochuluka, ndi chiwongola dzanja chake komanso kugwiritsa ntchito mphamvu yake yokhayo yomwe idalogedwa pa zida, siyikuvomerezedwa. Zimalimbikitsanso maganizo a patsamba: ngati physics ndi zigawozo ndi zolimba, titha kuzifalitsa pano patsamba lino. Koma kuwonjezera ndalama popanda ntchito model ndi zovuta kwambiri, ndipo palibe apa ndi lonjezo la ndalama, zobwezera kapena ma introductions.
Kutumiza mfundo yanu mwa kuphatikiza fomu ndi vuto limene limachotsa, chitsimikizo cha physics, mtengo wozungulira pa kWh, ndi kuyesa kotsika mtengo komwe kungamuthandize kutsimikizira kuti sichoncho. Ngati muli ndi ntchito model, kuphatikizapo yake wochuluka output ndi mmene inu anawerengera izo. Patsamba la mafuta amagetsi timayerekezera izi ndi zina mwa njira zosiyanasiyana pa radar ya maganizo.
Zolemba
- Forman, C., Muritala, I.K., Pardemann, R. ndi Meyer, B. (2016). Kuwerengera kwa mphamvu ya kutentha kwachilengedwe. Kubwezeretsanso ndi Kukhazikika kwa Mafuta 57, 1568-1579.
- Helen (2018). Nkhani yatsopano yotentha idzapangidwanso ku Helsinki; Wikipedia, Energy in Finland.
- Meta (2020). Odense data center: kubwezeretsanso kutentha.
- Stockholm Data Parks. Webusaiti ya pulogalamu.
- M., M., M., M., M., M., M., M., M., M., M., M. (2018). Maganizo a mtsogolo pa kugwiritsa ntchito kutentha kwamadzi: chitsanzo cha ma data centers ku North Europe. Kubwezeretsanso ndi Kukhazikika kwa Mafuta Ofufuza 82, 1749-1764.
- M’mabuku ake, alembapo nkhani za m’Baibulo, maphunziro a Baibulo, zokambirana ndi maphunziro, maphunziro a sayansi, maphunziro a chikhalidwe, ndi zina zambiri. (2013). Kufufuza kwa sayansi ndi bizinesi ya Organic Rankine Cycle (ORC) systems. Kusintha kwamagetsi ndi mphamvu zowonjezereka 22, 168-186.
- Lund, H., Werner, S., Wiltshire, R. ndi ena. (2014). 4th Generation District Heating (4GDH). Energy 68, 1-11.
- Werner, S. (2017). Kusintha kwa nyengo kumakhudzanso kuwala ndi kutentha kwa dziko lapansi. Maphunziro a Chikhalidwe 137, 617-631.
- Germany (2023). Energieeffizienzgesetz (EnEfG), gawo 11: maofesi a deta.
- IEA (2025). Enjekiti ndi AI.
- Lazard (June 2026). Kukula kwa mtengo wa mphamvu +, mtundu 19.
- Local Solar System Foundation. The Fan Wall otsegulira mtundu: rooftop dzuwa benchmark wa $ 0.19 kwa kWh.
- Wikipedia. Amager Bakke: 157 mpaka 247 MW ya kutentha kwa dist ndi mpaka 63 MW yamagetsi kuchokera ku zowonongeka za mizinda, ndi ski slope pakhoma.