Sajumlah basa dina situs ieu bisa disalin ku mesin sarta bisa ngandung kasalahan. Bantuan kanggo nambah Baca ing basa Inggris asli
Sacara umum, gelombang radio diwangun ku gelombang listrik anu ngaliwatan hiji medium.
Green Initiative · Energi alternatif

Energi gelombang

Gelombang nyaéta énergi angin anu dikumpulkeun ku sagara sarta dibawana ka saribu kilométer. Aya loba pisan, sarta terus datang dina wengi jeung usum tiis. Sanggeus lima puluh taun usaha, masih teu aya anu nyiptakeun mesin gelombang anu kuat tur murah.

P123, via Wikimedia Commons

Di sisi séjén, dina usum panas, cai laut di sagara bakal ngaleupaskeun gas anu disebut karbondioksida, anu bisa ngabahayakeun pikeun manusa. Gelombang dihasilkeun ku angin anu ngaleut langkung ti rébuan kilométer laut terbuka, janten éta mangrupikeun bentuk energi angin anu konsentrasi sareng ditunda. Dina mangsa usum panas, panonpoé dipikaresepna ngaleuwihan langit, sedengkeun dina mangsa usum tiris, panonpoé dipikaresepna ngaleuwihan langit.

Ing basa Jawa, iku tegesé “kabeh”. Halaman ieu, ditulis kalayan jujur anu sami sareng Fan Wall research kami, ngeunaan naha janjina janten susah dijaga. The short version: the physics works and the resource is large, but a wave machine must harvest ordinary seas while surviving storms that carry fifty times more power. Sanggeus setengah abad sareng seueur perusahaan gagal, énergi gelombang masih sababaraha kali langkung mahal tibatan surya, tanpa desain anu menang. Ing ngendi daya listrik akèh lan laut mung dadi tetangga, bisa menang.

2.1 TWsaka daya gelombang tekan pesisir donya rata-rata (Gunn lan Stock-Williams, 2012.)
28 KWsaben mèter gelombang ngarep ing segara Atlantik, dhuwure 2.5 m karo periode 9 detik
3 GWhDigawé déning pabrik breakwater Mutriku ing Spanyol antara 2011 lan 2023, rekor paling dawa saka kabeh pabrik gelombang (Aku)
18.5 mwaves survived by CorPower's C4 buoy off Portugal in November 2023 (CorPower Okean)

Apa iku

Konversi energi gelombang nyaéta mesin anu ngarobah gerak gelombang kana listrik. Teu kawas angin, dimana hiji desain (turbin tiga-bladed) geus meunang, énergi gelombang masih boga ratusan ideu kompetitif. Dhèwèké diwènèhi jeneng saka salah sawijining kulawargané.

  • Point absorbers: buoy anu bobok munggah lan turun sarta ditarik ku anker utawa kapal pesiar. Motorola C4 ya iku tilpun sélulèr kang diprodhuksi déning pabrikan Motorola.
  • Attenuators: rantai panjang, mirip ular tina floats anu aya di sakuriling arah gelombang, bending dina joints. Panjenenganipun inggih punika salah satunggaling tokoh ingkang misuwur.
  • Oscilation wave surge converters: flaps hinged dina dasar laut cedhak pantai sing rock balik lan maju. Oyster lan Aquamarine Power iku siji.
  • Oscilling water columns: kamar-kamar anu dibuka ka laut di handapeun garis banyu. Sacara umum, angin anu ngaliwatan turbin didorong ku hawa anu aya dina jero turbin. Mutriku in Spain has sixteen of them built into a harbour wall.
  • Overtopping devices: ramps anu ngamungkinkeun gelombang ngalir kana kolam anu di luhur, teras ngaleupaskeun cai deui liwat turbin low-head.
Two long red Pelamis wave machines lying at a quay in Orkney.
180 m Pelamis P2 mesin disimpen ing Lyness, Orkney. Pesawat iki diprodhuksi ing taun 2014. Photo: Drnoble, CC BY 4.0

Carane iku kerja

Energi ing gelombang. Energi gelombang disimpen sabagean salaku cai anu naek ti luhur rata-rata permukaan laut, sarta sabagean salaku gerak cai. Pikeun laut anu henteu rata digambarkeun ku luhur gelombangna H (kira-kira rata-rata luhur ti tilu per satengah gelombang), énergi per méter pasagi permukaan laut nyaéta E = ρ g H² / 16, dimana ρ nyaéta kamadan cai laut sarta g gravitasi. Doubling the wave height quadruples the energy.

Power, angka anu penting. Energi gelombang nyebar, dina kecepatan grup g T / 4π di cai jero, dimana T nyaéta periode gelombang. Kacalikan energi karo kecepatan lan daya kang teka sapanjang saben meter garis gelombang iku P = ρ g² H² T / 64π, kang kerja kaya kira-kira 0.49 × H² × T kilowatts saben meter. Samudra 2,5 m kalayan periode 9 s ngandung sakitar 28 kW salila unggal méter pantai: langkung ti hiji taun, listrik tina puluhan imah per méter, upami sadayana tiasa ditangkap. Saben taun, para wisatawan bisa ndeleng keanekaragaman hayati ing laut.

Naon anu dilakukeun ku cai. Dina cai jero, cai dina gelombang henteu ngajalankeun sareng éta: unggal partikel gerak dina lingkaran sareng balik ka tempatna mimiti. Sacara umum, spésiés ieu dipikawanoh ku jumlahna anu cukup ageung; kira-kira 4% tina populasi dunya. Gelombang cai jero panjangna: panjang gelombangna sakitar 1.56 × T² méter, jadi gelombang s 9 panjangna 126 m ti puncak ka puncak. Kabéh sumber daya alam di wewengkon ieu digunakeun pikeun ngahasilkeun listrik, sarta kaasup cai.

To absorb a wave, make a wave. Mesin gelombang nyandak energi ku cara gerak anu ngaleungitkeun bagian tina gelombang anu sumping. Pikeun hiji buoy anu ngan ngaleupaskeun sarta narik, ieu ngajadikeun watesan anu terkenal: sakumaha ageungna, éta henteu tiasa ngahasilkeun langkung ti kakuatan anu sumping di luhur jangkungna λ / 2π, hiji panjang gelombang dibagi ku 2π, sakitar 20 m pikeun gelombang 9 s (Falnes, 2002). Dina kasus ieu, éta bakal ngahasilkeun sinyal anu dikaluarkeun ku sistem kontrol, anu bakal ngamungkinkeun sistem pikeun ngawatesan lajuna nalika aya masalah. Ing praktek, mesin kang diukur lan dimodelaké bisa nglumpukaké antarané siji-sasiré lan sapisané saka daya sing tekan ing ambane dhewe (Tanggal rilisnya ing 2015.).

Kekuatan anu lambat, gedé. Ombak ngadorong ku kakuatan anu ageung tapi gerakna lambat, saméter atawa dua unggal sababaraha detik. Generators prefer cepet, gerakane lembut, supaya saben mesin gelombang perlu a power take-off anu ngarobah hiji kana nu sejen: rams hidrolik jeung motor, turbin udara, langsung-drive generator linear atawa gearboxes mekanis. Ampir sadaya insinyur, sareng seueur kasalahan, lumangsung di dieu.

Batas: teoritis lan praktis

The resource. Averaged over the planet, about 2.1 TW of wave power reaches the world’s coastlines, of the same order as the world’s average electricity use of about 3.4 TW (Gunn and Stock-Williams, 2012). Saperti anu dipikawanoh, sadaya sumber daya alam di dunya henteu tiasa diolah sacara mandiri, sabab teu aya sumberdaya alam anu bisa dihasilkeun ku manusa. Pasisir-pasisir anu paling rikat ngalawan angin katuhu antara 40 sareng 60 derajat lintang: Irlandia, Skotlandia, Portugal, Chili, Australia kulon, Selandia Baru, Pasifik barat laut Amérika Serikat. Laut-laut anu ditutup, kayaning Mediterania, ngan saukur nampa sababaraha kilowatt per méter.

Problem badai. Button badai explanator ngajadikeun kasulitan pusat katingali. Sacara umum, hiji mesin diwangun pikeun ngahasilkeun artosna dina laut anu jerona 1-4 m, tapi éta kedah tiasa hirup di laut anu jerona 10-15 m, ngandung kakuatan lima puluh kali langkung ageung, sareng gelombang tunggal anu langkung luhur. Dirancang pikeun badai, strukturna beurat sareng mahal; diwangun pikeun laut rata-rata, éta rapuh. Turbin angin bisa dipaké pikeun ngahasilkeun listrik nalika angin muter. Saben kapal ora bisa ngliwati segara tanpa diwatesi.

Fatigue. With a period of 8 seconds, a machine meets about four million waves a year, each one bending, pushing and twisting its joints, seals and moorings. Over twenty years that is about eighty million load cycles in salt water.

Akses lan prasarana. Saperti sadaya sumber énergi laut, mesin gelombang ngan bisa ditempatkeun sareng diperbaiki dina cuaca anu tenang, sareng aranjeunna aya persis dimana cuacana paling parah. Sapérangan spésiés bisa ngaleupaskeun awakna nalika ditarik ku angin, tanpa kudu ngetok atanapi ngageter.

Sacara geografis, wewengkon ieu aya di sabudeureun Laut Jawa, sarta diwangun ku leuweung.
What is left of the Islay LIMPET in 2018: a 250 kW oscillating water column on the shore of Islay, Scotland, connected to the grid in 2000 and closed in 2011. Saliyané iku uga ana kamar mandi. Photo: Anhn, CC BY-SA 4.0

Proyek nyata, diukur

ProyekDimanaJenis lan ukuranApa sing kedadeyan
GwesteiwrIng Indonésia, iku digawé ing Jakarta, Yogyakarta, lan Surabaya.Attenuator, 750 kW, dawa 120 nganti 180 mPabrik gelombang multi-mesin munggaran: tilu mesin, 2.25 MW, mimiti ngaéksport dina bulan Juli 2008 sareng diundeur ku November 2008 nalika pangusaha proyek kaleungitan artos. Mesin P2-001 anu salajengna réngsé langkung ti jam operasi 15,000 di EMEC. Pelamis Wave Power dilebetkeun administrasi dina Nopémber 2014 (Pelamis).
OysterEMEC, OrkneyNearshore flap, 315 kW then 800 kWMesin kahiji dipasang dina 2009, generasi kadua diuji ti 2012 ka 2015. Aquamarine Power dipikawanoh dina administrators dina Oktober 2015 (Aquamarine Power).
Yr wyf ynBasque Country, Spanyol16 kolom banyu osing ing breakwater pelabuhan, 296 kWOperasi ti Juli 2011. Ampir 3 GWh total ku akhir 2023; 266 MWh dina 2023, faktor kapasitas sakitar 10%. Turbin Wells na ngarobah sekitar 30% kakuatan udara kana listrik. Biaya € 6.4 juta (Mutriku; Tethys, PNNL).
Wave HubIng Cornwall, InggrisSoket tes sing disambungake menyang grid kanggo nganti 20 MW mesinDipasang dina 2010 ku duit publik. Dina 2018 teu aya listrik anu dihasilkeun di dieu; situsna saterusna janten angin lepas pantai anu ngalayang (Wave Hub).
CorPower C4Kabupatèn Tapanuli UtaraPoint-absorber buoy, 300 kW rating, 9 m ambane, 19 m dhuwurEksporting ti Oktober 2023; hirup gelombang 18.5 m dina Badai Domingos dina November 2023; dilaporkeun puncak nepi ka 600 kW; sertifikasi tipe ku DNV dina 2026. A set leutik tina buoy leuwih direncanakeun di situs anu sami (CorPower Ocean; CorPower, 2026).
Sanggeus digawé di pabrik, anjeunna ngamimitian damel dina industri percetakan, dimana anjeunna ngalaman kauntungan tina pagawéan.
Oyster 800, hiji 800 kW flap hinged, di yard di Methil, Fife, dina bulan Juli 2011, saméméh dikirim ka situs uji coba di Orkney. Photo: Aquamarine Power, via the Scottish Government, CC BY 2.0

Panjenenganipun punika tiyang ingkang sopan. Mesin anu paling kasohor dina taun 2000-an, Pelamis jeung Oyster, kabéhna damel di laut, sarta kabéh perusahaan gagal sateuacan ngahontal array komersial, utamana kusabab léngkah salajengna langkung mahal tibatan investor bakal ngarisikokeun. Sacara umum, spésiés ieu mibanda ukuran anu leutik, sarta bisa dimangpaatkeun dina sagala rupa kagiatan. Dina jaman modern, kanyataan yén sistem kontrol anu diwangun ku komputer geus bisa dikontrol sacara langsung ku manusa, ngajadikeun komputer jadi alat anu penting pisan dina kahirupan.

Apa sing dibutuhake

Nanging, teu aya patani gelombang komersial anu masih aya, janten unggal angka biayana mangrupikeun estimasi tina prototipe sareng model.

SumberApa ikuHarga
Mutriku, perhitungan kita saka angka diterbitake€ 6.4 yuta kanggo 266 MWh ing taun 2023, 20 taun ing 7% nyata, sadurunge biaya operasi€2 per kWh
Sistem Energi Laut (2015)Array gelombang kaping kalih, rata-rata data pambangun$0.21 to $0.67 saben kWh
Sistem Energi Laut (2015)First commercial-scale wave farms: developers’ estimates / independent reference studies$0.12 to $0.28 / $0.28 to $0.48 per kWh
Sistem Energi Laut (2015)Biaya sing dipasang saka array pisanan$4,000 to $18,100 per kW
YmgyrchoeddRooftop surya ing bangunan, Fan model tembok; Lazard 2026 commercial and community solar$0.19 per kWh; $0.09 to $0.20
Lazard (Juni 2026)New utility eguzki / onshore wind / offshore wind$0.04 to $0.10 / $0.04 to $0.10 / $0.11 to $0.17 per kWh

Mutriku henteu ngan ukur uji biaya anu adil; éta mangrupikeun demonstrasi, kalayan turbin alit dipilih pikeun kaamanan. Nanging, éta nunjukkeun sabaraha jauh hardware nyata ti estimasi kertas. Jarak jujur kanggo array cilik pisanan dina iki yaiku kira-kira $0.30 to $0.70 per kWh, loro nganti papat kali rooftop surya. Studi industri sorangan nyebutkeun yén pertanian komersial bisa ngahontal $0.12 to $0.28, upami mesin tetep aya, kamampuanna tinggi sareng biaya turun kalayan volume. Nanging, ora ana bukti yen kapal kasebut pernah diluncurake ing laut.

Sagara ieu diwangun ku leuweung anu ngawengku sajumlah leuweung, anu diwangun ku taneuh anu alus.
Kutha krajané ya iku Bilbao, ing Basque Country, Spanyol. Its sixteen air chambers have made electricity from waves since 2011. Photo: Txo, CC0

Ing ngendi bisa menang, lan ing endi ora bisa

It can win:

  • Ing laut, ora ana garis. Sacara umum, kapal-kapal anu dioperasikeun ku tenaga surya, listrik, atanapi batréna ngahasilkeun énergi anu cukup pikeun ngajalankeun awakna. Sacara umum, mesin listrik bisa digawé nganggo sumber energi anu murah.
  • Pulau ing pesisir energi, ti Hebrides ka Azores jeung Pasifik, dimana kakuatan geus datang tina diesel impor.
  • Pamecah gelombang lan tembok laut isih dibangun, kayaning di Mutriku, dimana strukturna parantos dibayar.
  • Ing sisih offshore wind farms, babagi kabel, sambungan grid jeung kapal perawatan, sarta produksi nalika angin geus turun tapi swell teu.
  • Kayane daya mangsa adhem ing lintang dhuwur, dimana gelombang paling kuat nalika panel surya paling sepele.

It cannot win:

  • As murah bulk listrik, ing ngendi wae surya lan angin peternakan bisa dibangun.
  • Ing pesisiran sing dilindungi lan segara sing ditutup, dimana sumber daya rata-ratana sababaraha kilowatt per méter.
  • Sateuacan ngabuktikeun kasalametan Desain anu henteu asup kana mangsa usum salju di laut masih janten model, sanaos hasil tankna saé.
Sagara ieu diwangun ku dua lempengan, hiji lempengan anu rada lega sarta salah sahijina anu langkung alit.
Sacara umum, sumbu rotasi bumi nyaéta: sumbu anu ngalibetkeun orbit Bumi di sakuriling planét. 1:4.5 skala prototipe diuji dina Nissum Bredning fjord di Denmark ti taun 2003 nepi ka 2010; dina Januari 2005 badai ngarusak molding na sarta éta drifted ka daratan. Photo: Wave Dragon, CC BY 3.0

Apa sing dibukti, plausibel lan spekulatif

Dites: fisika énergi gelombang sareng aliran kakuatan; wates-wates pangakuan pikeun awak anu oséasi; yén mesin gelombang tiasa ngahasilkeun listrik di laut sareng ngekspor kana grid; yén kolom cai anu oséasi dina breakwater tiasa jalan langkung ti sataun (Mutriku); yén sumber daya paling kuat dina usum salju di pantai anu katuhu-ka-kalér di tengah-latitudes.

Plausible: manawa cara kontrol anyar lan struktur luwih entheng bisa nambah penangkapan lan baja dipotong saben kilowatt; sing titik-absorber buoy bisa urip badai saka jinis CorPower’s C4 ketemu ing 2023; sing array sharing moorings lan kabel bisa ngurangi biaya; yén pasar observasi laut sareng budidaya cai bakal mayar pikeun mesin alit sateuacan grid.

Spekulatif: kakuatan gelombang dina biaya angin lepas pantai; hiji desain tunggal meunang cara turbin tilu-bladed meunang pikeun angin; array ageung ratusan megawatt dina dekade salajengna.

Buka pitakon panaliten

  • Survival and control together. Kumaha cara ngaoptimalkeun mesin pikeun ngamangpaatkeun gelombang anu paling biasa nalika diturunkeun sacara aman dina badai, kalayan dipercaya, salami dua puluh taun.
  • Power take-off. Konversi anu efisien, tahan tina kakuatan anu lambat sareng ageung: hidraulik, gear magnét, generator linear, bahan fleksibel anu nyalira mangrupikeun generator.
  • Moorings and structure. Kurang baja per kilowatt, lan moorings anu ora gagal.
  • Arrays. Cara mesin ngabayangke utawa saling bantu ing kelompok, lan cara nyambungake infrastruktur.
  • Konvergensi. Naon kulawarga di luhur, upami aya, anu paling murah. Program-program stage-gate publik kaya ta Wave Energy Scotland ana kanggo mangsuli pitakonan iki kanthi data sing dipérang.
  • Lingkungan. Sacara umum, spésiés ieu dipikaresep ku masarakat laut, sabab bisa ngahasilkeun energi anu cukup pikeun hirup.
Sagara ieu diwangun ku batuan beku anu ngandung cai biru, anu dihasilkeun ku aktivitas vulkanik.
MARMOK-A-5, a floating oscillating water column, at the BiMEP open-sea test site off the Basque coast in 2017. Diuji di dieu ti taun 2016 dugi ka 2019, sareng versi anyarna bakal angkat ka laut dina taun 2026. Photo: Oceantec, CC BY-SA 4.0

Apa sing dibutuhake prototipe kerja

Sacara umum, ékonomi diwangun ku sababaraha faktor, sabab éta gumantung kana jumlah sumber daya alam. Ing ngisor iki minangka conto saka salah sawijining jinis wangun.

LatarKerjaApa sing dibuktikakeBiaya rata-rataWektu
1. Model numerikModel domain frekuensi lan domain wektu mesin ing kahanan laut nyata (alat terbuka kaya WEC-Sim ana)Lebar nyekel ing teori, bobot nalika badai$10k to $40k2 nganti 4 wulan
2. Wave tangkiA 1:50 kanggo 1:20 model ing universitas gelombang basin, reguler lan ora teratur gelombang, banjur ekstrem gelombang, karo simulasi daya take-off diukur ing instrumenRasio lebar tangkapan sing diukur lan bobot urip$30k to $150k3 nganti 6 wulan
3. Pangadilan laut sing dilindungiMesin 1:4 nganti 1:10 ing situs nursery kaya Scapa Flow utawa BiMEP ing Spanyol, ngekspor menyang bank bobotDaya nyata, morings, perawatan, mangsa adhem ing segara$0.5 million to $3 миллион1 nganti2taun
4. Skala lengkapSaben mesin ing papan palabuhan kang disambungake karo griya listrikData kinerja lan kelangsungan hidup sing bisa disimpen$10 yuta lan munggahsawetara taun
Satengah di luhur sareng satengah di handap garis cai tina kolam uji: model gelombang energi buoy ngagantung ti steel gantry biru jeung instrumen.
Tahap 2 dina prakték: model skala 1:20 tina kolom cai anu osélasi diuji dina waduk gelombang di Ifremer di Brest, Perancis, Maret 2013. Photo: Olivier Dugornay, Ifremer, CC BY 4.0

Tahap 2 nyaéta dimana pitch mimiti dipercaya: hiji model dina tank gelombang kalayan kakuatan angkat anu diukur, nunjukkeun naon anu ditangkap sareng naon anu tetep.

Sing kita butuhake

  • Insinyur laut lan hidrodinamis kalayan interaksi struktur gelombang sareng pangalaman kontrol.
  • Wave tank facilities ing universitas lan laboratorium nasional.
  • Panyedhiya tenaga angkat: hidraulik, generator linear, gearing magnetik.
  • Insinyur struktural moring lan offshore.
  • Operasi laut jalma anu parantos masang sareng ngareset peralatan di laut.
  • Ekologi laut kanggo monitoring noise lan entanglement.
  • Pengguna ing segara: patani iwak, observatorium laut sareng utilitas pulau anu bakal mésér mesin munggaran.

Punya ide sing luwih apik?

Sapérangan anggota Foundation punika gadhah kontak ingkang saged nyerat pitaken. Pikeun dipingpin, hiji ide kudu model hirup nyata anu leres-leres ngahasilkeun kakuatan, kalayan outputna diukur dina instrumen, henteu dituduhkeun: model dina tank gelombang sareng power take-off anu didaptarkeun nyarios langkung ti animasi naon waé. Ide kertas ogé disambut: upami fisika sareng angkana kuat, urang tiasa ngapublikasikeunana di dieu dina situs. Tapi ngaronjatkeun modal tanpa model anu damel pisan susah, sareng teu aya anu di dieu janji dana, paningkatan atanapi introduksi.

Kirim ide anjeun liwat formula kontribusi, milih Green Initiative. Dimana, dina kasus anu paling umum, éta diwangun ku hiji sumbu, hiji titik, sarta hiji garis, sareng dipaké pikeun ngagambarkeun hiji titik. The energy sources page compares wave power with eleven other ideas.

Sumber

  1. Dhèwèké uga tau main kanggo Stoke City, C.F.C. lan Arsenal. (2012). Kajaba iku, uga ana sumber daya alam. Renewable Energy 44, 296-304.
  2. Falnes, J. (2002). Sistem lan fungsi: Sistem lan fungsi: Sistem lan fungsi: Sistem lan fungsi: Sistem lan fungsi: Sistem lan fungsi: Sistem lan fungsi:. Cambridge University Press.
  3. Babad, a. (2015). Sistem iki digunakaké kanggo ngontrol tingkat energi saka gelombang listrik. Energi sing bisa dipulihake 80, 610-628.
  4. Sistem Energi Laut (2015). International levelised cost of energy for ocean energy technologies.
  5. Wave power, Wikipedia: formulasi aliran daya banyu jero.
  6. Pelamis Wave Energy Converter, Wikipedia.
  7. Aquamarine Power, Wikipedia.
  8. Mutriku Breakwater Wave Plant, Wikipedia, and Pacific Northwest National Laboratory, Tethys, Mutriku wave power plant.
  9. Wave Hub, Wikipedia.
  10. CorPower Ocean, Wikipedia, lan CorPower Ocean (2026), certifikasi DNV pertama ing donya kanggo teknologi energi gelombang.
  11. Kabupatèn Gresik. Pusat data laporan program.
  12. Lazard (June 2026). Levelized Cost of Energy+, bertsioa 19.
  13. Local Solar System Foundation. The Fan Wall: open model and benchmark, rooftop solar at $0.19 per kWh.
  14. Islay LIMPET, Wikipedia: a 250 kW coastline oscillating cai kolom, grid-disambungkeun dina taun 2000 jeung dicokot kaluar dina taun 2011.
  15. Wave Dragon, Wikipedia: Prototipe skala 1:4.5 di Nissum Bredning, 2003-2010.
  16. BiMEP (2026). Diantarana nyaéta: BiMEP ngayakeun alat anu anyar tina IDOM: kolom cai anu osélasi MARMOK-A5, sarta versi sateuacanna diuji ti 2016 dugi ka 2019.
  17. Teori gelombang udara jeung Turbina Wells, Wikipedia: partikel orbit dina gelombang, sarta turbin angin anu ngagiling cara anu sami di dua arah.