کێڵگەی شنە
سەتلێک بەلای چەپەوە هەڵبگرە و تەماشای بکە کە دەکەوێتە دواوە، دەوری زەوی بگێڕەوە یان دەربازبە. هەر جۆرە شەپۆلێکی هەسارەیەک دروست بکە و یاساکانی کیپلەری ببینە لە کاردانەوەدا
ESO/S. Guisard (www.eso.org/~sguisard) (CC BY 4.0)
کێڵگەی شنە
مه‌ریخ چیه؟ تۆپێک فڕێ بدە بەلای لاوە و دەچێتە خوارەوە بۆ سەر زەوی. خێراتر فڕێی بدە و دوورتر دەکەوێتەوە. بە خێرایییەکی زۆر فڕێی بدە و زەوی لە ژێرەوە دەڕوات وەک چۆن دەکەوێتە خوارەوە، بۆیە هەرگیز ناکەوێت: بەردەوام دەچێت بۆ ناو هەسارەکە و هەمیشە هەڵدەگەڕێت. ئەوە ئۆبێرێکە. هیچ شتێک نییە کە ساتیڵ ڕابگرێت؛ هەموو کات دادەبەزێت.
چی ڕوودەدات:
ئەمە تاقی بکەەوە
پاشەکشە دەکات ئۆبێت وازهێنان
·
گونجاوکردنی ئۆبیجی (ئەڵقەی ئۆبیجی و یاساکانی کیپلەر)
زانایانی ئاسمان پێنج ژمارەیان بۆ دیاریکردنی ئۆبێت بەکاردەهێنن کە پێی دەوترێت بەشەکانی ئۆبێت. لێرەدا بیانگۆڕە، بەرزی و خێرایی سەرەوە دێن.
چۆن بەکاری دەهێنیت
- خێرایی
- ئەم کۆنتڕۆڵە بڕیار دەدات چی ڕوودەدات. زۆر سست بێت و بەرەو دواوە دەڕوات. خێراتر بێت و دەخولێتەوە لە دەوری خۆیدا. خێراتر بێت و بەرەو دەرەوە دەڕوات بۆ ناو هێڵچەی چوارگۆشە. خێراتر بێت لە خێرایی دەرچوونەوە و بۆ هەتاهەتایە دەڕوات. پەنجەرەی ڕەنگاوی ژێر لوولەکە نیشان دەدات کە هەریەکێک لە بەرزی هەڵبژێردراودا دەست پێدەکات.
- بەرزی
- لەوێ دەست پێدەکات، بەرزتر دەبێتەوە، جاڕدانی زەوی لاوازترە، بۆیە خێرایی کەم بۆ ئەوەی لە دەوری خۆردا بمێنێتەوە.
- خێرایی کاتی
- خولگەی ڕاستەقینە کاتژمێر، ڕۆژ یان ساڵ دەگرێت، بۆیە کاتی لێرەدا خێراتر تێدەپەڕێت. کات × 1,000 مانای ئەوەیە کە هەر چرکەیەک لەسەر شاشە بە هەمان شێوە 1000 چرکە (بە نزیکەی 17 خولەک) لە ئاسماندا تێدەپەڕێت. جوڵەی هەسارەکەش بە هەمان شێوە خێراتر دەبێت. ژمارەی نیشاندراوەکان هەمیشە ئەوانەن کە ڕاستەقینەن.
- ڕێڕەوی زەوی
- شوێنی ئاڵتون لەسەر زەوی ڕێگاکە ڕاستەوخۆ لە ژێر سەعاتەکەدایە. زەوی دەخولێتەوە لە ژێر ئۆبێرەوە، بۆیە هەر دورەیەک بەسەر شوێنێکی جیاوازدا تێدەپەڕێت.
- کێوی ئاڵتونی
- کە بەرەو کوێ دەجوڵێت و بە چ خێراییێک: هەرچی درێژتر بێت، ئەوەندە خێراتر دەبێت.
- سەیری دەوروبەرم دەکەم
- بۆ گۆڕینی بیناکە ڕابکێشە، بۆ نزیککردنەوە بڕۆ یان بە پێچکردن. هێڵکارییەکە شێوەی هێڵی استوانە (یاخود لە دەوری خۆرەوە شێوەی شەقامی زەوی).
جێبە زانیاریەکان (ناوچەی گۆڕینی نوسراو)
| هەنگاوی کاتی | دووری لە خۆر | خێرایی ئێستا |
|---|
ئامرازەکان و وانەکان تەنها بۆ فێربوون بەکاردەهێنرێن. نابێت بەکاربهێنرێن بۆ گەڕان، پلانی ئەرک یان هەر بڕیارێکی کارگێڕی. گواستنەوەی بڕوانامە بێ پارەیەو پشتگیری ناکرێت نوسراوەکانی پەروەردەیی بخوێنەوە