Mafuta amadzi otentha
Mphindi zochepa pansi, nthaka imakhala pa kutentha kofanana kwa nthawi yaitali. Kutentha kwa madzi kumatha kugwiritsa ntchito kutentha komwe kumatentha nyumba ndi theka la mphamvu yamagetsi yomwe yozizira iyenera. Fiziki ndi yabwino; mtengo wa dzira ndi vuto.
Paul Gipe / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Mu 2017 Ball State University ku Indiana idatseka yachiwiri ya boilers awiri a kaboni omwe adatentha maphunziro ake kwa zaka zingapo. In their place it drilled about 3,600 boreholes under its grounds and connected them, through two energy stations, to heat pumps that warm and cool the campus. Mtengo wa dongosololi unali pafupifupi $65 miliyoni, ndipo yunivesite inavomereza kuchepetsa magazi ake otulutsa mpweya wotentha ndi pafupifupi 80,000 tons chaka chilichonse (Wikipedia, Ball State University).
A nthaka-zochokera kutentha pampu si yoyamba kupezeka mphamvu. Ndi multiplier: imagwiritsa ntchito mphamvu yotentha kuti ipite ku kutentha komwe kuli kale m’nthaka m’nyumba, ndipo imapatsa mayunitsi atatu mpaka asanu a kutentha kwa chilichonse chamagetsi chomwe chimagwiritsa ntchito (IEA, 2022). Ndi yokoma, yodalirika komanso yolimba. Ndithudi ndi mtengo wochuluka kukhazikitsa, chifukwa chake nkhaniyi imagwiritsa ntchito nthawi zambiri pamitengo monga pa physics.
Chiyani
A nthaka-zochokera kutentha pampu ali ndi magawo atatu: a ground loop ya pulasitiki chitoliro anaika m’mapiri kapena kugwa mu mabowo, yokhala ndi madzi ndi antifreeze; a kutentha pompa kukula kwa chipinda chozizira, nthawi zambiri m’nyumba; ndi kutentha kugawa dongosolo, monga ma radiators kapena kutenthetsa pansi. Pa nthawi ya chilimwe, madzi a m’chipinda chotentha amatenga kutentha kuchokera pansi pa nthaka ndipo chinyezi cha m’chipindacho chimatulutsa kutentha kwa nyumbayo mpaka 35-55 °C. Panthawi ya chilimwe, makinawa amagwira ntchito mosiyana ndi nthawi ya chilimwe, kutulutsa kutentha m’nyumbayo komanso kuchotsa kutentha m’nthaka.

Manyumba ang’onoang’ono ndi masamba amatha kugwiritsa ntchito zigawo zozungulira zomwe zimayikidwa 1 mpaka 2 m pansi. Maofesi ena ambiri amagwiritsa ntchito ma boreholes ozungulira, nthawi zambiri 15 mpaka 150 m pansi; nyumba yokhayo yomwe ikufuna 10 kW ya kutentha ingafune ma borehole atatu a 80 mpaka 110 m (Wikipedia, Wolemba kudzera pa intaneti). Zosefera zonse ndi masukulu angagawana m’munda wina wa boreholes mwa a thermal netiweki: chingwe cha madzi chokhala ndi kutentha kwa m’nyumba chomwe chimagwirizana ndi nyumba zambiri, zonsezi ndi zotulutsa kutentha zawo.

Momwe zimagwira ntchito
A kutentha pampu ndi chipinda chozizira anasintha kunja kwa. A ntchito madzi (the chinyezi) evaporates pa kutentha pang’ono mu exchanger kutentha kugwirizana ndi ground loop, kutulutsa kutentha. M’malo mwake, mpweya umatulutsa kutentha komwe kumachititsa kuti madzi azitentha. Pachiwiri kutentha exchanger imasungunuka ndi kutulutsa kuti kutentha mu madzi kupita kwa radiators. Kuwonjezeka kwa valve kumachepetsa kupweteka ndi chikondwerero chimayambanso.
The multiplier. The kutentha analandira kugawidwa ndi mphamvu yogwiritsa ntchito ndi coefficient ya performance, COP. The yabwino iliyonse kutentha pampu angachite nthawi zonse ndi Carnot COP:
COP_max = T_hot / (T_hot − T_cold), ndi kutentha mu kelvin.
Kutulutsa madzi pa 40 °C (313 K) kuchokera pansi pa 5 °C (278 K) pambuyo pochotsa kutentha-kusinthanitsa kumapangitsa 313 / 35 ≈ 8.9. Magalimoto anzeru amafika pafupifupi pafupifupi ya Carnot figure, kotero pafupifupi 4.5. Zimenezi zikutsatira mosalekeza kuchokera ku equation:
- The lifter ndizosangalatsa kuposa chilichonse. Nthawi iliyonse pakati pa chiyambi ndi ma radiators amawononga efficiency. Kuwonjezera kutentha kwa madzi kuchokera pa 35 ° C mpaka 55 ° C kumachepetsa COP yathu yochokera pansi pa 4.5 mpaka 3.0. Ma radiators akuluakulu kapena kutenthetsa pansi, omwe amagwira ntchito pa kutentha pang’ono, amapanga zonse zotentha bwino.
- The kuwala chinyezi chochokera zinthu. Akunja mpweya ndi chisanu kwambiri pamene kutentha ndi zofunika kwambiri. Pa -7 ° C ndi 55 ° C kutuluka, chigawo cha madzi-mwaukhondo mu mtundu wathu chimatsika mpaka pafupifupi 2.3; pansi, pa pafupifupi 10 ° C, kumapatsa 3.0 pa kutentha kofanana kwa kutuluka. Izi ndi zofunika kwambiri pa nyanja.

Zida ndi batire slow. Mamita angapo pansi, tsiku swings kugwa; 10 mpaka 20 m chipinda cha pansi pafupi ndi nthawi yapakati chaka kutentha kwa mpweya, ndipo deeper imatentha ndi za 0.025 ° C pa mita (Wikipedia, Ground source heat pump). Kutentha kwa dziko lapansi kumachokera ku dzuwa lomwe limatentha nthaka, osati kuchokera m’mphepete mwake. M’nyengo yozizira, mpweya wotentha umatuluka m’mphepete mwa nyanja ndipo nthawi zina kumatha kutulutsa kutentha kwambiri kuposa momwe zimakhalira pamalo otentha. Kutulutsa kutentha m’nyengo yozizira, pogwiritsa ntchito kutentha kwa nyumba, kumateteza chitetezo. Izi ndichifukwa chake zogawana ma netiweki omwe amaphatikizapo kutentha ndi kutulutsa mpweya zimagwira ntchito bwino.
The seasonal mndandanda. The COP pa spec sheet ndi woyenera ku mlingo wina kuyesa. Chofunika kwambiri ndi nyengo yantchito (SPF): kutentha komwe kumaperekedwa pa chaka chonse kugawidwa ndi mphamvu zonse zomwe zimagwiritsidwa ntchito, kuphatikizapo ma pumps ndi ma backup heaters. Maphunziro a nyanja amawerengera SPF, ndipo nthawi zonse ndi pansi pa COP ya labala.
Malamulo
- Physics. The Carnot malire caps COP kwa kuwonjezeka; palibe chinyezi kapena compressor amatuluka izo. Makinawa makina ali kale pa pafupifupi theka la izo, ndi yabwino pa pang’ono.
- Kapatimenti ya nthaka. Mtunda uliwonse wa mchenga umatha kutulutsa pafupifupi ma watts angapo a kutentha, malinga ndi miyala ndi madzi otentha, kotero kuti kuchuluka kwa kutentha kwa nyumba kumatsimikizira kuti mita zingati ziyenera kubowola. Drilling ndi lalikulu limodzi mtengo.
- Space ndi kulowa. Drilling rigs ayenera kulowa; zigawo zazikulu za m’mizinda, zolemba zamaofesi ndi masamba ochepa angasamalire.
- Kumanga kwabwino. Nyumba yosagwira ndi ma radiators ochepa iyenera kukhala ndi kutentha kwakukulu, komwe kumachepetsa COP; kuteteza ndi ma emitters akulu nthawi zambiri amayamba.
- Matengo amagetsi. Mtengo woyendetsa umadalira mtengo wamagetsi ogawidwa ndi mtengo wa mafuta omwe amasintha. Pamene kulipira mphamvu yamagetsi ndi pafupifupi theka la mtengo wa gasi pa kWh, monga m’dziko la United Kingdom, kutentha kwa madzi kumafunika COP ya chaka chilichonse yokwana 3 kuti zikhale zokwanira kuwononga ndalama za ntchito.
- Maphunziro. Kupanga bwino ndi kukhazikitsa kumabweretsa kusintha kwakukulu kwa SPF yoyenera, ndipo maphunziro a othandizira amapezeka m’mayiko ambiri.

Maprojekti a Real, owerengedwa
| Project | Kodi, pamene | Kukula | Zimene zimaonedwa |
|---|---|---|---|
| Kuyesa kwa Fraunhofer ISE, WPsmart im Bestand | Germany, nyumba zopezeka zapangidwa pakati pa 1850 ndi 2001, kutsatira kuchokera ku 2017 | Air-source ndi ground-source machitidwe m’manyumba ogwira ntchito | SPF ya chaka chilichonse: chiyambi cha dziko pafupifupi 4.1 (kuchokera pa 3.3 mpaka 4.7), chiyambi cha mpweya pafupifupi 3.1 (kuchokera pa 2.5 mpaka 3.8) (Fraunhofer ISE) |
| Ball State University geothermal system | Muncie, Indiana, USA, yatha 2017 | Pafupifupi 3,600 boreholes, awiri mphamvu malo, pafupifupi $ 65 miliyoni | Anasintha ma boiler onse awiri otentha; yunivesite yakhazikitsa zoposa 80,000 tons chaka chilichonse zowonjezera kutentha (Wikipedia) |
| Eversource networked geothermal pilot | Framingham, Massachusetts, USA, 2024 | Pafupifupi nyumba zitatu ndi maofesi a boma pa mtunda wa makilomita asanu | Kuyamba ntchito-kuyendetsa thermal netiweki ku US; nyumba ya boma la sukulu, malo oteteza moto ndi anthu odyera pakati pa ogwiritsa ntchito; za $ 18.6 miliyoni; netiweki imakonzedwa kuti iwonjezeke katatu (PBS NewsHour, 2025) |
| Kusinthanitsa kwa geo-kuchokera ku Colorado Mesa University | Grand Junction, Colorado, United States | 16 zipangizo, 1.2 miliyoni mamita lalikulu, pa kugawana ambient loop | Imapatsa 90% ya kutentha kwa maphunziro ndi kutulutsa; yunivesite imadziwitsa $ 1.5 miliyoni chaka chilichonse cha ndalama zopulumutsa mphamvu (US DOE case study) |
| Boiler Upgrade Scheme | England ndi Wales, 2022 mpaka 2026 | 82,651 ndalama zolipira za ma boilers a kutentha ndi biomass mpaka April 2026 | Kuchokera pansi pa nthaka ndi ochepa: 98% ya zofuna zinali za madzi-ku-madzi kutentha mabowo (DESNZ, 2026) |
Ma netiweki a kutentha kwachisanu cha Europe, ma loops otentha omwe amagawana kutentha pakati pa nyumba pogwiritsa ntchito ma phukusi otentha, adayesedwa m’madera ambiri (Buffa et al., 2019). Kugwiritsa ntchito kwawo kumadalira kwambiri pa momwe kutentha ndi kutentha kumafunikira kusiyana.

Kodi imawononga
Kutentha kwa madzi sikungayambitse mphamvu, kotero kuyerekezera ndi malo athu onse (kutentha kwa dzuwa pamalo ozungulira $ 0.19 per kWh mu Fan Wall model, m’madera a Lazard a June 2026 a $0.09 to $ 0.20 kwa solar yamagetsi yogulitsa) siyigwirizana: kutentha kwamadzi kumasinthanso kWh iliyonse yamagetsi yamagetsi yamagetsi kukhala pafupifupi ma kWh asanu a kutentha. Mpikisano woyenera ndi boiler ya gasi, ndipo njira yoyenera ndi mtengo pa kWh ya kutentha, kuphatikizapo kukhazikitsa.
Tigwiritsa ntchito UK zigawo chifukwa iwo ndi anthu ndi zaposachedwapa: median anaika ndalama kuchokera Boiler Upgrade Scheme kwa January mpaka March 2026 (£27,352 kwa nthaka chiyambi, £13,100 kwa mpweya chiyambi, onse kuphatikizapo VAT) (DESNZ); ndalama za £7,500 zoperekedwa; mtengo wokhala ndi mtengo wokwanira wa mwezi wa October mpaka December 2026 wa 26.32p pa kWh ya ukhondo wamagetsi ndi 7.97p pa kWh ya gasi (Ofgem); SPFs a Fraunhofer field; nyumba yogwiritsa ntchito 12,000 kWh ya kutentha chaka chilichonse; ndi 20 zaka pa 7% chiwongola dzanja chabwino, monga patsamba lathu la upepo. Kwa gasi boiler timaganiza £ 3,000 anaika ndi 90% efficiency.
| Kutentha kwa dongosolo | Kukhazikitsa mtengo | Kuyenda mtengo pa kWh ya kutentha | Kulemera kwa ndalama pa kWh ya kutentha, palibe chithandizo | Ndi £ 7,500 chithandizo |
|---|---|---|---|---|
| Boiler ya gasi | £3,000 (kuyembekezeredwa) | 8.9p | 11.2p | sichiyenera |
| Air-zochokera kutentha silinda, SPF 3.1 | £13,100 | 8.5p | 18.8p | 13.9p |
| Kuchokera pansi pa nthaka kutentha silinda, SPF 4.1 | £27,352 | 6.4p | 27.9p | 22.0p |
Mawerengedwe athu. Mtengo wokhazikika ndi kusamalira zimatulutsidwa; ndizofanana pakati pazosankha zonse.

Tambala ndi uncomfortable, ndipo iyenera kukhala. Pa mtengo UK, a nthaka-zochokera kutentha pampu kwa nyumba imodzi ndalama zokwana katatu kuposa per kWh ya kutentha monga gasi, ngakhale ndi chithandizo, pafupifupi zonse chifukwa cha kukhazikitsa. Kuyendetsa mtengo ndi kale pansi. Mbiri imasintha pamene:
- Electricity ndi yosavuta poyerekeza ndi gasi, monga ku Sweden, Norway ndi France, kapena ndi nthawi yogwiritsa ntchito tariff.
- The ground loop kumatenga nthawi yayitali kuposa zaka 20. Well-kuyikidwa boreholes amayembekezeredwa kuti azikhalapo zotentha zitsulo zambiri; kufalitsa pazaka 50 m’malo mwa 20, mtengo wa chaka cha loop imakhala pafupifupi theka.
- Maofesi ambiri amagawana gawo limodzi, kuchepetsa kupanga, kusonkhanitsa ndi kutaya ndalama panyumba, ndikulola kuti kutentha kwamadzi kubwezeretse nthaka.
- Zotsatira zake ndi mafuta, LPG kapena kutenthetsa kwamagetsi, zomwe zimawononga ndalama zambiri kuposa gasi.
- Nyumbayo imafuna kutulutsa kutentha komanso kutentha, zomwe dongosololi limapatsa ndalama zochepa.
Kuti angapeze, ndipo pamene sangathe
Itha kupambana:
- Campuses, maofesi, nyumba zatsopano ndi nyumba zokhalamo, kumene borefield imodzi imagwira ntchito zipangizo zambiri komanso kutenthetsa ndi kutulutsa kutentha.
- Off-gas grid nyumba ndi ziweto kuchotsa mafuta kapena LPG.
- Chikhalidwe cha Cold, komwe ma phukusi a kutentha ochokera ku mpweya amalimbana m’masiku ozizira kwambiri ndipo dziko limasunga kutentha kwake.
- Maulendo obwezeretsa netiweki yawo ya gasi. Ma netiweki a Utility-run, monga Framingham’s, angasinthire ma pipes a gasi omwe amapezeka ndi madzi ogawana.
- Nyumba zatsopano, komwe mabowo angagwiritsidwe ntchito mozungulira m’mbuyomu ndi kutenthetsa pansi kumateteza kutentha kwa madzi.

Ina siyingathe kupambana:
- Manyumba okha omwe alipo pomwe gasi ndi wosavuta komanso magetsi ndi mtengo, monga momwe tafotokozera mu tabu ya mtengo, ngati mtengo wokhazikitsa sukwera kwambiri.
- Malo oyera, akale omwe alibe malo oti agwiritse ntchito.
- Maofesi opanda madzi ndi ma radiators ochepa, mpaka pomwe nyumbayo ikukula.
- Ndipo ngati chiyambi cha mphamvu yamagetsi. Amagwiritsa ntchito mphamvu yamagetsi; sichipanga.
Chiyani chimatsimikiziridwa, chotheka ndi chofufuza
Proven: Carnot malire ndi kufunika kwa kutentha pang’ono kunyamula; kutentha kokhazikika panthaka; field-measured chaka SPFs pafupi 4 kwa bwino anapanga pansi-source machitidwe; zaka zoposa ntchito yodalirika mu Sweden, Switzerland, Germany ndi North America; campus-scale machitidwe osinthira kaboni ndi gasi.

Plausible: ntchito-oyang’anira ma networks kutentha kuti nthaka-zochokera kutentha otsika mtengo kwa sitima zosadziwika; kwambiri zotsika mtengo kubowola mwa njira yabwinoko rigs, standard zojambula ndi kukula; borefields kuti abwezeretse kutentha nthawi yachilimwe kwa chisanu kugwiritsa ntchito.
Speculative: anaika ndalama zogwirizana ndi amene a gasi boiler kwa nyumba imodzi; kutentha mabomba kwambiri kupitilira 60% ya Carnot mlingo pankhani; deep boreholes (500 m ndi zambiri) kukhala mtengo wotsika kwambiri kokwanira kuti dera la mzinda.
Otsegula mafunso a kafukufuku
- Chitetezo chotsika mtengo. Kubowola kumatha kukhala mtengo wolemera kwambiri wa dongosolo la dziko lapansi. Magalimoto othamanga kwambiri, masamba otsika kwambiri, mapiri amagetsi m’maziko ndi kubowola kozungulira kwa kutalika kulikonse ndikofunikira kuti mudziwe mtengo wa ndalama.
- Ntchito yopanga. Momwe mungapangire ma loops ogawana ndi malo osungirako kuti kutentha ndi kutulutsa kwanthawi yayitali, komanso amene ayenera kuwayang’anira.
- Kuchita bwino kwachikhalidwe. Kuyang’anira kokha kwa netiweki monga Framingham: SPF ya chaka chilichonse, mphamvu yotulutsa, mitengo ya kutentha kwa nthaka ndi makhadi a makasitomala.
- Low-GWP chinyezi. Propane ndi CO2 kutentha sitima ndi khalidwe lotsika komanso yosavuta kukhazikitsa m’nyumba.
- Grid zotsatira. Momwe mamiliyoni a kutentha zitsulo kusintha winter peak zofuna, ndi mmene nthaka-source zipangizo kuchepetsa izo motsutsana ndi chiyambi cha mpweya.
- Retrofit pathways. The cheapest order of insulation, radiator upgrades and heat pumps for different types of home.

Kodi ntchito prototype angafune
Mafuta otentha okha ndi okalamba; maganizo othandiza ndi mu mtengo wotsika kwambiri ground loops, kugawana netiweki ndi smarter kuwongolera. Model ntchito ayenera kupereka kutentha woyenera, ndi kulemera kwamagetsi m’mphepete ndi kutentha kunja.
| Fayilo | Ntchito | Ubwino | Mtengo wozungulira | Nthawi |
|---|---|---|---|---|
| 1. Desk kuphunzira | Kufunikira kwa kutentha kwa maofesi akunja, deta ya nthaka kuchokera ku zofufuzira za geological, kupanga loop ndi pulogalamu yovomerezeka, mtengo wowerengera kuchokera ku drillers | Kodi cholingacho ndi chotsika mtengo kuposa mabowo a lero? | $5k to $20k | 2 mpaka 3 miyezi |
| 2. Kuyesa loop | Mtundu wina wa bowa kapena mtundu wina watsopano wa chitoliro cha nthaka ndi kuyesa kwa kutentha, phukusi la kutentha laying’ono, mamita a kutentha ndi mphamvu, masentimita a kutentha kwa nthaka | Kutentha kochuluka kwa mita ndi SPF panthawi ya chilimwe | $30k to $80k | 6 mpaka 12 miyezi |
| 3. Street woyendetsa | 5 mpaka 20 zipangizo pa mzere wogawana, chaka cha deta yowerengera, ndalama za makasitomala | Mtengo wachikhalidwe pa nyumba ndi pa kWh ya kutentha | $0.5M to $3M | 18 mpaka 24 miyezi |

Tikufunikira
- Geologists ndi hydrogeologists kuphunzira nthaka ndi mtundu borefields.
- Drilling akatswiri ofuna kuyesa njira zina ndi kugawana ndalama zachikhalidwe.
- Heat pompa ndi HVAC opanga kwa kapangidwe, kukhazikitsa ntchito ndi kuyeza.
- District mphamvu ndi ntchito zopanga kwa kugawana netiweki ndi machitidwe a bizinesi.
- Ochita kafukufuku wa physics popanga zosintha ndi otulutsa kutentha pang’ono.
- Economists ndi tariff opanga kugulitsa kutentha moyenera ndi kupereka chithandizo chosinthika.
Ali ndi nzeru yabwino?
Ena mwa ogwira ntchito a Foundation angakhale ndi anthu amene angamvetse cholinga cha mphamvu zolimba. Kuti ayambe, mfundo iyenera kukhala ndi ntchito, mfundo yogwira ntchito yomwe imapanga mphamvu; kwa mfundo yotentha monga iyi, izi zikutanthauza mfundo yomwe imatulutsa kutentha kocheperako, ndi kutuluka kwake komanso kugwiritsa ntchito kwake kwamagetsi komwe kumalogedwa pa zida, osavomerezeka. Zimalimbikitsanso maganizo a patsamba: ngati physics ndi zigawozo ndi zolimba, titha kuzifalitsa pano patsamba lino. Koma kuwonjezera ndalama popanda ntchito model ndi zovuta kwambiri, ndipo palibe apa ndi lonjezo la ndalama, zobwezera kapena ma introductions.
Kutumiza mfundo yanu mwa kuchita nawo ntchito ndi vuto limene limachotsa, kufunsa za physics, mtengo wozungulira pa kWh ya kutentha, ndi kuyesa kotsika mtengo komwe kungatsimikizire kuti ndi kosayenera. Ngati muli ndi ntchito model, kuphatikizapo yake wochuluka output ndi mmene inu anawerengera izo. Patsamba la mafuta amagetsi timayerekezera izi ndi zina mwa njira zosiyanasiyana pa radar ya maganizo.
Zolemba
- Wikipedia. Ball State University: geothermal dongosolo latha mu 2017.
- IEA (2022). The Mtsogolo wa Heat Pumps.
- Fraunhofer ISE. WPsmart im Bestand: ma phukusi a kutentha m’maofesi omwe alipo, kuyesa kwa malo.
- Wikipedia. Ground chiyambi kutentha phukusi: borehole m’mphepete, kutentha nthaka ndi geothermal gradient.
- Kuwongolera kwamagetsi ndi Net Zero (2026). Boiler Upgrade Scheme statistics, April 2026, masamba Q1.1A ndi 1.1.
- Ofgem (2026). Mtengo wamagetsi wokhala ndi mtengo wokwanira, 1 October mpaka 31 December 2026.
- PBS NewsHour (2025). Alliance yosayembekezereka imapanga netiweki yamagetsi ya geothermal yoyera m’dziko la Massachusetts.
- United States Department of Energy. Geothermal kutentha pompa kafukufuku wachitsanzo: Colorado Mesa University.
- M’bale, A., M’bale, M., M’bale, M., M’bale, M., M’bale, M., M’bale, M. (2019). 5th jenereta yamagetsi ndi magalimoto otentha: kuyankha kwa zitsanzo zomwe zilipo m’maiko aku Europe. Kubwezeretsanso ndi Kukhazikika kwa Mafuta 104, 504-522.
- Staffell, I., Brett, D., Brandon, N. ndi Hawkes, A. (2012). Kuyesa kwa magalimoto otentha. Energy and Environmental Science 5, 9291.
- Lazard (June 2026). Kukula kwa mtengo wa mphamvu +, mtundu 19.
- Local Solar System Foundation. The Fan Wall otsegulira mtundu: rooftop dzuwa benchmark wa $ 0.19 kwa kWh.
- Kusuda, T. ndi Achenbach, P.R. (1965). Thermal kutentha ndi diffusivity ku malo osankhidwa m’mayiko a United States. National Bureau of Standards Report 8972.
- Wikipedia. Vapor-kutentha chinyezi: evaporator, compressor, condenser ndi kuwonjezeka valve.
- Wikipedia. Boring yoyendetsa: kubowola popanda trench m’mphepete mwa nyanja.